زبان آذری

بخش مربوط به زبان آذری در آذرگشنسپ

Bu makaleyi Adresi

زبان آذری در ایرانیکا

زبان آذری در دانشنامه ی بزرگ اسلامی

نویسنده: داریوش احمدی

"Azari" Azerbaycan'ın Fars dilinde ve mevcut dilleri genişletmek için, Türkçe konuşulan. سخن گفتن به زبان «آذری» در آذربایجان، طی نخستین سده‌های اسلامی، و نیز «ایرانی» بودن آن، در منابع متعدد همان دوره، تصریح و تصدیق شده است (Yarshater, 1989, p. 238). اینک همه هم‌داستان‌اند و در واقع جای هیچ گونه تردید جدی وجود ندارد که پیش از ورود ترکان، مردم آذربایجان و زنجان نیز همانند مردم سایر مناطق ایران، به یکی از زبان‌های ایرانی گفت‌وگو می‌کردند (Henning, sayfa 6-315).
Her ne kadar günümüzde Azerbaycan ve İran değil, antik bir dil "Azeri" bölge, ama Farsça unsurlar, Türkçe ve Arapça konuşulan, ancak belge ve eserler yığınları, tarihsel ve dilsel kanıt, birleştirir Altay şube dili :
کهن‌ترین منبعی که از زبان «آذری» به عنوان یکی از زبان‌های «ایرانی» یاد کرده، «ابن مقفع» (کشته شده در: ۱۴۲ق) است که گفته‌ی وی در کتاب «فهرست» ابن ندیم (ص ۲۲) نقل شده است. به گفته‌ی ابن مقفع، زبان آذربایجان، «پهلوی» (Fahlo ی h) بوده که منسوب است به پله (فهله)، یعنی سرزمینی که شامل ری و اصفهان و همدان و ماه‌نهاوند و آذربایجان بوده است. همین گفته را «حمزه‌ی اصفهانی» (منقول در: یاقوت حموی، ج۳، ص۹۲۵) و خوارزمی (ص ۱۱۲) نیز نقل کرده‌اند. پس از وی، «مسعودی» مورخ اوایل سده‌ی چهارم ق. در کتاب خود (ص ۸-۶۷) پس از ذکر نام بلاد ایران (مانند: Azerbaycan, Ray, Tabarestan, İran, Herat, Merv, Sistan, Kerman, Fars, İran ve ...) Diyor: "Bütün kan ve kral ve millet o yan kapı ve Azeri, Fars dilleri gibi bazı farklı kelimeler vardı ... başka tek bir dili vardı.".

"Ebu İshak İbrahim İstahrî" Jghrafyngar dördüncü yüzyılda M.Ö.. Yazısında (P. 2-191)Azerbaycan'ın açık bir dil "İran" (Farsça) Okumak. «İbn Havkal» (Geç dördüncü yy.) Aynı açıklamada açıkça belirtiyor, açıkladı: "Armynyh Farsça Azerbaycan halkı ve devamı» (P 97). "Ebu kutsal" geç dördüncü yüzyıl olduğunu., İran sekiz bölge ve devletler ayrılmıştır: "Sekiz bölgelerin dili, İran (Alagam ی h) Bir kapı olduğunu ve bazı daha karmaşık (Mac) Ve bunların hepsi Farsça "denir (P 259). O, "İran Horasan benzer Farsça alfabesiyle, Azerbaycan'ı" diye ekliyor (P 378).
Yedinci yüzyılda gibi erken. "Ruby Hmvy" yazıyor: «مردم آذربایجان زبانی دارند که آن را “آذری” (Azeri) می‌نامند و برای دیگران مفهوم نیست» (ج۱/ ص۱۲۸). «حمدالله مستوفی» مورخ اوایل سده‌ی هشتم ق. درباره‌ی زبان مردم «مراغه» می‌نویسد: "Pehlevi dili Moghiran olduğunu" (P 100)Ve "Şube" nin diline diyor: "Dilleri sağ tarafı (Tam =) "Mı (S. 67)Ve "Gshtasfy" diline (Erdebil Bakü eyaleti.) Devletler bu: «زبان‌شان پهلوی به جیلانی بازبسته است» (ص ۱۰۷).
در سده‌ی دوازدهم ق. «اولیای چلبی» جهانگرد عثمانیایی درباره‌ی مردم تبریز می‌نویسد: "Farsça dil eğitimi Efendisi" ve Maragha anlatıyor: "Çoğu kadın Meraga Pehlevi dili diyalog" (Riahi Khoi, s. 4-33).
Tarihsel kanıtlar vücut açıkça Azerbaycan halk genişletmek ve geçerli dil Türkçe Safevi İran dillerin tam egemenliği, bazen bir "yan" ve bazen de "Azeri" ray dilini okur ve gösterir . چنان که می‌بینید، در هیچ یک از اسناد و منابع تاریخی این دوره، زبان مردم آذربایجان، «ترکی» دانسته نشده است.
فرایند تدریجی ترک‌زبان شدن «آذربایجان» – و در کنار آن، اران و آناتولی – از عصر سلجوقی (سده‌ی پنجم)، با اسکان هدف‌مند ایلات بیابان‌گرد ترکمان در این نواحی، به منظور نبرد و غزا با بلاد به اصطلاح کفر (ارمنستان، گرجستان، بیزانس) آغاز گردید (زریاب، ص ۲۰۵؛ باسورث، ۱۳۶۶، ص ۹-۴۸، ۹۷، ۱۰۵، ۱۹۶؛ Bosworth, 1989, p. 228) و در این زمان، برای نخستین بار زبان ترکی به گوش بومیان پهلوی‌زبان آذربایجان رسید. Babür daha Trktbar Azerbaycan Tkhtgah kendi ana uydurma olduğunu edildi dönemde, ve hosts Türkmen aşiretleri içinde – مغول متعددی در آذربایجان متوطن گردیدند و صاحب اقتاعات بسیاری در این سرزمین شدند (پتروشفسکی، ص ۴۶۲، ۴۹۱؛ باسورث، ۱۳۶۶، ص ۱۹۴؛ Bosworth, 1989, p. 229؛ Yarshater, 1989, p. 239). با حاکمیت و نفوذ مستقیم ترکمانان «آق قویونلو» (۸۷۴-۷۸۰ ق.) Ve «onlo Kara Qo ی» (908-874 M.Ö..) Azerbaycan, Türk hükümeti tarafından desteklenen ve insanların Türk hükümeti ajanı, Türk, İran ve Azeri dilinin yayılmasını irtibata kademeli çekilme oldu gerekir (. Riahi Khoi, s 33; Büyük İslam Ansiklopedisi, J1, S261; Yarshater, 1989, p. 239-240). در عصر صفویه، به سبب چیرگی و انبوهی تیره‌های ترک‌زبان و شیعه‌ی هواخواه خاندان صفویه – Onları Azerbaycan'a ilgi olmuştu Doğu Anadolu ve Kuzey Suriye Safevi krallarının verdikleri destek için – بیش‌تر کارهای سیاسی و دولتی و لشکری به زبان ترکی انجام می‌گرفت و مردم ناگزیر بودند زبان ترکی را فرا بگیرند و از این رو، زبان آذری رفته رفته جای خود را به زبان فرمان‌روایان داد تا جایی که در اواخر سده‌ی یازدهم ق.، ترکی در تمام شهرهای بزرگ آذربایجان رایج و غالب گردید (. Carnegie, s 26; Hukukçu, s 190-187;.. Büyük İslam Ansiklopedisi, J1, s 261;. Yarshater, 1354, s 63). اما با اشغال چند ده ساله‌ی بخش عمده‌ای از آذربایجان به دست مهاجمان ترک عثمانی در زمان شاه اسماعیل (930-907 M.Ö.) Şah Tahmasp (984-930 M.Ö.) Safavi son Metabolizma Azeri Türk, elde edildi (Riahi Khoi, sayfa 35-33;.. Carnegie, s 26). با این حال، زبان ایرانی آذری به کلی از آذربایجان رخت برنبست و تا امروز نیز در پاره‌ای مناطق، هنوز بدین زبان تکلم می‌شود (به این موضوع در ادامه خواهیم پرداخت).
در کنار اسناد و شواهد تاریخی که به وجود و اصالت زبان ایرانی «آذری» دلالت و تصریح دارند، آثار زبان‌شناختی فراوانی نیز از زبان آذری برجای مانده و در دسترس است. این آثار، شامل نمونه‌های مکتوب (نظم و نثر) و نمونه‌های شفاهی (گویش‌های بازمانده‌ی از زبان آذری) Mı. شماری از نمونه‌های مکتوب شناسایی شده و بازمانده از زبان آذری، بدین قرار است (برای آگاهی از فهرست کامل این آثار نگاه کنید به: Büyük İslam Ansiklopedisi, J1, s. 1-260):
۱- ملمعی از «همام تبریزی» (۷۱۴-۶۳۶ ق.) به فارسی و آذری:
بدیذم چشم مستت رفتم اژ دست // کوام و آذر دلی کویا بتی مست // دل‌ام خود رفت و می‌دانم که روژی // Beceri gerilim Kyanm almak için iyi // Bir hayat vadeli su hoşgeldiniz // لوانت لاود جمن دیل و کیان بست // دمی بر عاشق خود مهربان شو // کزی سر مهرورزی کست و نی کست // به عشق‌ات گر همام از جان برآیذ // مواژش کان بوان بمرت وارست // کرم خا و ابری بشم بوینی // به بویت خته بام ژاهنام سرمست (. Faqih, s 196; Ansafpvr, s 2-71.).
۲- Bu bilgili ile "Hamam Tebrizi" nin sone: "Fantastik ve uykusuzluk İletişim Bursu // Moonlight gece ve Nobahar "Azeri dilinin son bit: "Merhaba tatlım Vhar ve kuru arazi izin // اوی یاران مه ول بامه وهاران» (کارنگ، ص ۱۳).
۳- دوبیتی‌ای از «یعقوب اردبیلی» که در تذکره‌ی هفت اقلیم (تألیف در ۱۰۰۲-۹۹۶ ق.) نقل شده است:
«رشته دستت بلا کلکون کریته // تو بدستان هزاران خون کریته // در آیینه نظر کن تا بوینی // که وینم زندگانی چون کریته» (کارنگ، ص ۱۳)؛ یعنی: دست‌ات را ای بلا! گل‌گون می‌کنی تا با دستان (بلبل) هزاران خون کنی. در آیینه نظر کن تا خود را ببینی، تا ببینم چگونه زندگی خواهی کرد؟ (فقیه، ص ۱۹۵).
۴- یازده دو بیتی از «شیخ صفی اردبیلی» (نیای شاهان صفوی) که در کتاب «صفوه الصفا»ی ابن بزاز (تألیف در ۷۶۰ ق.) Ve Şeyh Hüseyin Şeyh Zahid Gilani ve Kral Süleyman Safavi çağdaş soyundan "Alnsb Safevi hanedanı" dahil alıntı:
«Sfym safym yoğun nmaym // damlasına germ Bydvaym // Bir Bavi yakalanmadan değil // Arkadaşlarım bölge değilken ";" O dağ sarışın değil DLR gördüm // Sarışın değil paket Shqr Vryan kaydet // Şeriat Hlmr Zyran bahçe kaldı // RVHr oyna görmedim uçan sarışın " (Kesrevi, 43 ve 46).
۵- اشعاری از «مهان کشفی» از بزرگ‌زادگان اردبیلی معاصر شیخ صدرالدین فرزند شیخ صفی؛ از جمله:
«اشته چشمان چمن دل برده ما // لو از خون دیلیم خورده ما // مگر خون به هر شیری که ته خورد // که بان خون خوردنر خو کرده ما» (کسروی، ص ۵۷).
۶- اشعاری از «معالی» که احتملاً معاصر کشفی بوده است؛ مانند:
«انوی ناله غم اندوته زانی // که قدر زر خالص بو ته زانی // بوران پروانیا با هم بسوزم // حال سوته دلان دل سوته زانی» (کسروی، ص ۵۹).
۷- یک جمله از زبان تبریزیان در «نزههالقلوب» حمدالله مستوفی (۷۴۰ ق.): «تبارزه (= تبریزیان) اگر صاحب حُسنی را با لباس ناسزا یابند، گویندانگور خلوقی بی چه در، درّ سوه اندرین؛ یعنی انگور خلوقی (= انگوری مرغوب) است در سبد دریده» (ص ۹۸).
۸- سه جمله از «شیخ صفی» در صفوهالصفای ابن بزاز: «کار بمانده، کار تمام بری» (= ای خانه آبادان، کار تمام بود)؛ «گو حریفر ژاته» (= سخن به صرف بگو، حریفت رسیده)؛ «شروه مرزدان به مرز خود بی» (کسروی، ص ۷-۳۶؛ رضازاده ملک، ص ده- یازده).
۹- یک جمله از زنی عارف به نام «ماما عصمت اسبستی» که در حدود ۷۶۰۸۲۰ ق. در تبریز می‌زیسته، خطاب به برزگری که به وی بی‌احترامی کرده بود: «چکستانی مپسندیم» (= ای به ناگاه مرده، نمی‌پسندی مرا؟) (فقیه، ص ۱۹۴؛ کارنگ، ص ۱۴؛ رضازاده ملک، ص یازده).
۱۰- یک جمله از پیر حسن زهتاب تبریزی خطاب به اسکندر قراقویونلو: «اسکندر! رودم کشتی، رودت کشاد» (= اسکندر! فرزندم را کشتی [خدا] فرزندت را بکشد) (ریاحی خویی، ص ۳۱).
افزون بر این نمونه‌های نظم و نثر بازمانده از زبان آذری، واژگان بسیاری نیز از این زبان در واژه‌نامه‌های کهن بر جای مانده است. در این متون، واژگان متعلق به زبان آذری با عباراتی مانند: «در ولایت آذربیجان گویند» یا «در زبان آذربایجان/ آذربایجانی گویند» نقل شده است. این واژگان، جملگی و به آشکارا «ایرانی»اند و هیچ فرهنگ‌نویسی این لغات آذربایجانی را متعلق به زبان ترکی ندانسته و نخوانده است. جالب آن که در واژه‌نامه‌ای به نام «فرهنگ جهانگیری» (سده‌ی یازدهم ق.) به صراحت میان زبان مردم آذربایجان و زبان ترکی جدایی نهاده، نوشته شده است: «آژخ (= زگیل): به ترکیلوینکو به زبان تبریزسکیلگویند» (کیا، ص ۱۵). در ادامه، به نمونه‌هایی از این واژگان آذری اشاره می‌شود:
چراغله = کرم شب‌تاب (کیا، ص ۱۱)؛ زوال = انگشت (همان، ص ۱۴)؛ زیوال = شبنم (Orada)؛ سودان = سار (همان، ص ۱۶)؛ سور = لوچ (Orada)؛ شفت = ناهموار (همان، ص ۱۷)؛ شم = کفش (همان، ص ۱۸)؛ نگ/ تگ = کام دهان (همان، ۱۸ و ۳۰)؛ کلاه‌دیوان = قارچ (همان، ص ۲۱)؛ کنگر = جغد (همان، ص ۳-۲۲)؛ مشکین‌پر = خفاش (همان، ص ۲۴)؛ مله = ساس (Orada)؛ انین = نیزه (همان، ص۲۹)؛ تیته = مردمک (همان، ص ۳۱)؛ برز = بلندی (همان، ص ۳۹)؛ کریوه = عقبه (Orada)؛ سهراب = سرخاب (همان، ص ۴۰).
گروه دیگری از نمونه‌های بازمانده از زبان آذری، آثار شفاهی یا گویشی این زبان است. İran dilleri ve Türkmen ailelerin Çağında Azerbaycan ve Azerbaycan Türk İmparatorluğu Moğol fethi etkisi artan zayıflığına rağmen – صفوی، گویش‌های این زبان به کلی از میان نرفت، بل که هنوز در نقاط مختلف آذربایجان و نواحی پیرامون آن، به طور پراکنده، به آن سخن گفته می‌شود. این گویش‌ها از شمال به جنوب عبارت‌اند از:
۱- کرینگان از روستاهای دیزمار خاوری از بخش ورزقان شهرستان اهر؛ ۲- کلاسور و خوینه‌رود از روستاهای بخش کلیبر شهرستان اهر؛ ۳- گلین قیه از روستاهای هرزند از بخش زنوز شهرستان مرند؛ ۴- عنبران از بخش نمین شهرستان اردبیل؛ ۵- بیش‌تر روستاهای بخش شاهرود خلخال؛ ۶- شماری از روستاهای طارم علیا؛ ۷- روستاهای اطراف رامند و جنوب غربی قزوین؛ ۸- تالش از الله‌بخش محله و شاندرمین در جنوب، تا تالش شوروی سابق در شمال که اصولاً به زبان‌های تاتی آذربایجان بازبسته‌اند (دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص ۲-۲۶۱؛ یارشاطر، ۱۳۵۴، ص ۶۴؛ Yarshater, 1989, p. 241).
اینک، از میان گویش‌های بازمانده از زبان آذری، به بررسی گویش «هرزنی» (Harzani) می‌پردازیم. «هرزن» یا «هرزند» روستایی است واقع در شمال شهرستان مرند که مردمان آن به گویشی از گویش‌های زبان آذری سخن می‌گویند (نگاه کنید به: کارنگ):
۱- چند نمونه از واژگان گویش هرزنی:
Ov = آب؛ Otash = آتش؛ Arzi = آرزو؛ Vor = باد؛ Huya = بازی؛ Raz = باغ؛ Parbe = بالا؛ Vohor = برف؛ Proz = پاییز؛ Parari = پایین (به اوستایی: Pairi)؛ Zora = پسر؛ Chohor = پیشانی؛ Toye = تازه؛ Zami = جا، زمین (به اوستایی: Zam)؛ Joro = جدا؛ Yet = جفت؛ Chol = چاه؛ Kosh = چشم؛ Kar = خانه؛ Khuyo = خدا؛ Hov = خواهر؛ Vun = خون؛ Kina = دختر (به اوستایی: Knya)؛ Daya = درد؛ Rost = درست؛ Sor = سال؛ Vede = کوتاه؛ Aharu = گرسنه؛ Mert = مرد؛ Yan = زن؛ Boror = برادر؛ Yeng = پا.
۲- چند نمونه از مصادر در گویش هرزنی:
Ote = گفتن؛ Vinde = دیدن؛ Zunusta = دانستن (به اوستایی: -Zan)؛ Horde = خوردن؛ Shere = رفتن؛ Amare = آمدن؛ Oshire = شنیدن؛ Sisde = شکستن.
۳- ضمایر فاعلی منفصل در گویش هرزنی:
Man = من؛ Te= تو؛ A = او؛ Ama = ما؛ Shema = شما؛ Avoy = ایشان.
۴- ضمایر شخصی متصل در گویش هرزنی:
em =م؛ er =ت؛ e =ش؛ mun =مان؛ lun =تان؛ I =شان.
۵- اعداد:
I = یک؛ De = دو؛ Here = سه؛ Cho = چهار؛ Pinj = پنج؛ Shosh = شش؛ Hoft = هفت؛ Hasht = هشت؛ Nov = نه؛ Doh = ده؛ Sa\ Soyr = صد؛ Hazo = هزار
۶- صرف افعال (ماضی مطلق):
Man-vin-ma = من دیدم؛ Te-vin-la = تو دیدی؛ A-vin-ja = او دید؛ Ama-vin-muna = ما دیدیم؛ Shema-vin-luna = شما دیدید؛ Avoy-vin-juna = ایشان دیدند
۷- چند جمله به گویش هرزنی:
Ashte Numirch Chiya = نام تو چیست؟
Kante Izi = اهل کجایی؟
Haler Naniya = حالت چه طور است؟

جمع‌بندی:
تصریح و تأکید بسیار روشن و دقیق متون مختلف تاریخی و جغرافیایی عصر اسلامی به «ایرانی» بودن زبان مردم آذربایجان و وجود چنین نمونه‌ها و آثار متعددی از این زبان چه به صورت مکتوب و چه به گونه‌ی شفاهی، به خوبی آشکار می‌سازد که زبان بومی و اصیل سرزمین آذربایجان تا پیش از رواج و چیرگی زبان کنونی ترکی در دوران ترکمان – "Azeri" ve "yan" gibi isimler vardı Safavi, tek dil "Farsça" bilinmektedir. در مقابل، هیچ سند و منبعی وجود ندارد که به ترکی بودن زبان مردم آذربایجان در اعصار پیش از دوران ترکمانصفوی اشاره کند. در میان نویسندگان و سرایندگان آذربایجانی پیش از این دوره نیز هیچ اثری به زبان ترکی خلق نشده و هیچ نشانه و نمونه و ردپایی از این زبان بر سنگ و گل و چوب و کاغذ و فلز، تا بدان عصر و از این ناحیه به دست نیامده است.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کتاب‌نامه:
کارنگ، عبدالعلی: «تاتی و هرزنی، دو لهجه از زبان باستان آذربایجان»، تبریز، ۱۳۳۳
انصاف‌پور، غلام‌رضا: «تاریخ تبار و زبان آذربایجان»، انتشارات فکر روز، ۱۳۷۷
مسعودی، علی بن حسین: «التنبیه و الاشراف»، به تصحیح عبدالله اسماعیل الصاوی، قاهره، ۱۳۵۷ ق.
مستوفی، حمدالله: «نزههالقلوب»، به کوشش محمد دبیرسیاقی، انتشارات طهوری، ۱۳۳۶
فقیه، جمال‌الدین: «آتورپاتکان و نهضت ادبی»، شرکت سهامی چاپ و انتشارات کتب ایران
باسورث، ک. ا.، ۱۳۶۶: «تاریخ سیاسی و دودمانی ایران»، تاریخ ایران کمبریج، جلد پنجم، گردآورنده: ج. ا. بویل، ترجمه‌ی حسن انوشه، انتشارات امیرکبیر
Bosworth, C. E., 1989 “Azerbaijan IV. Islamic History to 1941”: Encyclopaedia Iranica, vol. 3, London & NewYork
«دائرهالمعارف بزرگ اسلامی»، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، جلد یکم، ۱۳۶۹
کسروی، احمد: «آذری یا زبان باستان آذربایجان»، انتشارات جار، ۲۵۳۵
ابن ندیم، محمد بن اسحاق: «فهرست»، ترجمه‌ی رضا تجدد، انتشارات ابن سینا، ۱۳۴۶
اصطخری، ابواسحاق ابراهیم: «المسالک و الممالک»، لیدن، ۱۹۲۷
خوارزمی، محمد بن احمد: «مفاتیح العلوم»، ترجمه‌ی حسین خدیوجم، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۲
مقدسی، محمد بن احمد: «احسن التقاسیم»، لیدن، ۱۹۰۶
یاقوت حموی، ابوعبدالله: «معجم البلدان»، بیروت، دارصادر، ۱۳۷۴ ق.
ریاحی خویی، محمدامین، «ملاحظاتی درباره‌ی زبان کهن آذربایجان»: اطلاعات سیاسیاقتصادی، شماره‌ی ۱۸۲-۱۸۱
رضازاده ملک، رحیم: «گویش آذری»، انتشارات انجمن فرهنگ ایران باستان، ۱۳۵۲
هنینگ، و. ب.، «زبان کهن آذربایجان»: سایه‌های شکار شده، بهمن سرکاراتی، نشر قطره، ۱۳۷۸
پتروشفسکی، ی. پ.، «اوضاع اجتماعیاقتصادی ایران در دوره‌ی ایلخانان»: تاریخ ایران کمبریج، جلد پنجم، گردآورنده: ج. ا. بویل، ترجمه‌ی حسن انوشه، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۶
یارشاطر، احسان، ۱۳۵۴، «آذری»: دانشنامه‌ی ایران و اسلام، جلد یکم، بنگاه ترجمه و نشر کتاب
– Yarshater, E., 1989 “Azerbaijan VII. The Iranian Language of Azerbaijan”: Encyclopaedia Iranica, vol. 3, London & NewYork
ابن حوقل، ابوالقاسم: «صورهالارض یا سفرنامه‌ی ابن حوقل»، ترجمه و توضیح دکتر جعفر شعار، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۶
کیا، صادق: «آذریگان؛ آگاهی‌هایی درباره‌ی گویش آذری»، تهران، ۱۳۵۴

۴ پاسخ به زبان آذری

  • مهدی says:

    سلام
    من خود یک آذری هستم
    Tüm İran söyleyerek, ancak, yöneltilen soruya cevap düşünmek durdurmak ve tüm Farsça köylerini terk etmedi neden maddeye göre
    که در مرد آن با اسناد و مدارک بسیاری در جاهای مختلف ذکر شده که از همان دلیل مطرح شده در مقاله نشات میگیرد
    ولی سوال من از شما که در پاسخ نوشته اید این است :
    مگر نه اینکه نام شهر ها از تاریخی ترین وقدیمی ترین الفاظ منسوب می باشد ؟ این نامها را که من و شما روی آنها نگذاشته ایم صدها بلکه هزاران سال است که این شهرها با همین نامها بلکه با تغییری اندک خوانده می شوند و این نامها را اقوام اولیه ساکن در آن شهر با وجه تسمیه های مورد نظر خودشان گذاشته اند ؟ حالا سوال من این است آن دسته از دوستانی که اعتقاد دارند آذربایجان از ابتدای تاریخ ترک زبان بوده بگویید چرا در آذر بایجان حتی یک شهر بزرگ و محل تاریخی را نمیابیم که نام ترکی داشته باشد همانجور که مثلا در ترکمنستان و قزاقستان میبینیم؟
    چرا شهر های ما تبریز میانه سراب ماکو اسکو میاندوآب باکو شوشا (شیشه)شیروان مغان پارس آباد گنجه واینها هستند که هنه یه فارسی است؟
    چرا حتی در خود ترکیه نام بسیاری از شهرها (البته نه آنهایی که مانند قسطنطنیه به استانبول تغییر کرده اند) ترکی نیس؟
    چون برادر من تا همین هزار سال پیش ترکی در آنجا نبود و همسایه غربی ایران روم شرقی بود که در تارخ خوانده ایم شما را به خدا نگویید رومی ها هم ترک بوده اند
    آیا میتوان جمعیت بیست میلیون نفری کردهای ترکیه که ساکنین اصلی آن مناطق هستند را نادیده بگیریم؟
    Neden, örneğin, Gence yaşamış olduğu sorunun cevabını bilmek isterdim, Azerbaycan Nizami şiir Türkçe mi?
    خیلی از ترک ها دفاع نکنید ما بعنوان آذری آنقدر پیشینه فرهنگی و تاریخی داریم که ترکها باید خودشان را به ما بچسبانند نه ما
    در آخر یک نکته دیگر که کاملا قابل حضم و درک باشد :
    Her etnik Azeri müziğinin en eski müzikal kültür değil, özellikle alt biri kim zenginliğini ve güzelliğini kabul etmeyecek bulunabilir
    ترکه توانستند زبان ما را عوض کنند ولی نام ساز های ما را نه! چون تا به حال ترک بیابانگرد چنین چیزی ندیده بود. به همان خاطر است که ما هنوز میگوییم تا کمان ساز موسیقیدان آذری با لهجه ترکی میگوید سه گاه چارگاه شور دشتی
    پس بیایید به آذری بودن خود افتخار کنیم ترک بودن افتخاری برای ما ندارد
    در پایان این را هم بگویم زبان ترکی زبان بسیار زیبا و قوی است و به نظر من در بیان حالات و افعال بقدری قوی است که آن را یکی از شیرین ترین زبان دنیا کرده من از اینکه می توانم به این زبان زیبا صحبت کنم به خود میبالم ولی هیچگاه اصل و ریشه خود را به ترک ها نمی فروشم

  • assad agha says:

    چرا به این حرکت های پان ترکها که مرکز جنبش آنها در ترکیه است با این فرهنگ مخلوطش اینسان حساسیت نشان میدهید. در اروپا به این حرکات میخندند و دراز مدتی است که با نیشخندی به آن مینگرند. حقایق تاریخی امروزه بر اساس آرای بیشترین دانشمندان مورخ و متخصص بررسی میشوند که خوشبختانه از کشورها و ملت های مختلف هستند. خو شبختانه این فقط ترکهای دست راستی ترکیه نیستند. ما هم بیشترین دانشها را در باره تاریخ باستان ایران از همین مورخین داریم. تا حالا یک سند راجع به ترکان ار مورخین یونان باستان دیده اید؟

  • دوست گرامی متاسفانه در هیچ کجای این صفحه تصریح نشده است که نویسنده مقاله داریوش احمدی است.

    • yönetim says:

      حق با شما است
      ما این صفحات را برای خواننده آماده نکردیم این صفحات برای گوگل و سرچ انجینهای دیگر فراهم شده ؛صفحات اصلی روی همان دامنه ی نت موجود است و بنابر این من برخی جزییات را چون پیوند به صفحه اصلی مقاله در ابتدای هر پست می آید ،وارد نمی کنم.
      در این مورد گویا هر جا که لینک مقاله را در آوردند؛ نام شما را نوشتند اما وارد صفحه نکردند. من نمی دانم نخستین بار چه کسی مقاله را منتشر کرده اما نام شما در تمام سایت آمده و ابتدای همین صفحه هم اضافه می کنم.

      به هر جهت از این بابت پوزش می خواهم